Kennisbank
Mag ik de ene schuldeiser wel betalen en de andere niet?
Het geld raakt op en u moet kiezen. De leverancier die u morgen nodig heeft, of de partij waar u toch al ruzie mee heeft. Dat lijkt ondernemen, en meestal is het dat ook. Tot het moment waarop het een persoonlijk ernstig verwijt wordt.
Het uitgangspunt: kiezen mag
Zolang uw vennootschap gewoon draait, bepaalt u zelf wie u wanneer betaalt. Er bestaat geen wettelijke volgorde en schuldeisers hebben geen recht op gelijke behandeling. Betaalt u de ene leverancier eerder omdat u hem morgen nodig heeft, dan is dat een ondernemersbeslissing.
Het wordt anders zodra duidelijk wordt dat de vennootschap haar verplichtingen niet meer kan nakomen en geen verhaal zal bieden. Vanaf dat punt kijkt een rechter met andere ogen naar uw keuzes.
De twee routes naar persoonlijke aansprakelijkheid
De Hoge Raad onderscheidt twee situaties. In de eerste gaat u namens de vennootschap een verplichting aan terwijl u weet of behoort te begrijpen dat zij die niet kan nakomen en geen verhaal zal bieden. Dat is de bekende Beklamel-situatie.
In de tweede bewerkstelligt of gedoogt u dat de vennootschap haar verplichtingen niet nakomt. Daar valt selectieve betaling onder, in de vorm die er in de rechtspraak echt uitspringt: u zorgt ervoor dat een schuldeiser onbetaald blijft terwijl er geen verhaal meer is.
In beide gevallen geldt dezelfde drempel. Er moet u persoonlijk een ernstig verwijt te maken zijn. Dat is bewust een hoge drempel, want anders zou niemand meer bestuurder durven zijn. De bewijslast ligt bij de schuldeiser, en een beroep hierop slaagt niet snel.
Wanneer het wel misgaat
Het patroon dat rechters zwaar aanrekenen is betaling aan uzelf of aan een partij die met u gelieerd is, terwijl derden achterblijven. Uw rekening-courant aflossen, of de vennootschap van uw partner betalen, terwijl de leverancier fluit naar zijn geld.
Ook riskant: activiteiten en klanten overhevelen naar een nieuwe vennootschap en de schulden achterlaten in de oude. En het aangaan van nieuwe verplichtingen op een moment waarop u weet dat het schip zinkt.
Aftreden helpt niet met terugwerkende kracht. Uw aansprakelijkheid ziet op de periode waarin u bestuurder was. Zorg wel dat uw aftreden correct bij de Kamer van Koophandel is ingeschreven, anders loopt u door voor wat er daarna gebeurt.
Waar dit op gebaseerd is
- Hoge Raad 8 december 2006 (Ontvanger/Roelofsen)
ECLI:NL:HR:2006:AZ0758
De maatstaf voor persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders tegenover schuldeisers. Twee categorieen: namens de vennootschap handelen, en bewerkstelligen of toelaten dat zij haar verplichtingen niet nakomt. In beide gevallen is een voldoende ernstig persoonlijk verwijt vereist. - Hoge Raad 6 oktober 1989 (Beklamel)
ECLI:NL:HR:1989:AB9521
Het moederarrest. Een bestuurder die een verplichting aangaat terwijl hij weet dat de vennootschap niet kan nakomen en geen verhaal biedt, handelt onrechtmatig tegenover die schuldeiser. - Hoge Raad 5 september 2014 (Hezemans Air)
ECLI:NL:HR:2014:2628
Bevestigt de maatstaf uit Ontvanger/Roelofsen en benadrukt het persoonlijke karakter van het ernstige verwijt.
Let op. Deze uitspraken laten zien hoe rechters over dit soort situaties denken. Ze voorspellen niet hoe uw eigen zaak afloopt, want daarin wegen de feiten mee. Leg uw situatie voor als u zekerheid wilt.
Veelgestelde vragen
Ik heb de belasting niet betaald om lonen te kunnen doorbetalen. Fout?
Niet per se, maar wel riskant. Bij belastingschulden speelt daarnaast de melding betalingsonmacht. Doet u die niet of te laat, dan verschuift de bewijslast in uw nadeel en wordt u een stuk kwetsbaarder. Meld op tijd, ook als u denkt dat het meevalt.
Mag ik mijn eigen rekening-courant aflossen?
Dat is precies de betaling waar rechters het scherpst naar kijken. Als er op dat moment onvoldoende verhaal is voor anderen, ligt een persoonlijk ernstig verwijt voor de hand.
Wij zijn met drie bestuurders. Hangen wij er samen aan?
Nee. Voor iedere bestuurder moet afzonderlijk worden vastgesteld dat hij onrechtmatig heeft gehandeld. Collectieve verantwoordelijkheid uit het interne bestuursrecht werkt niet automatisch door naar aansprakelijkheid tegenover schuldeisers.
Dekt mijn verzekering dit?
Lees de uitsluitingen. Veel polissen sluiten opzet en onbetaalde belastingen uit, precies de situaties waarin het misgaat. Meld een claim bovendien meteen, ook als u denkt dat hij nergens op slaat.
Zit u midden in zo n keuze?
Bel voordat u betaalt, niet erna. Het eerste uur kost u niets en op dit onderwerp is de volgorde van handelen vaak beslissend.